FELSEFE

Neden build-free?

DizgePHP, 2026'da bir PHP framework'ünün build adımı olmadan da production kalitesinde olabileceğini kanıtlamak için yazıldı.

Modern PHP ekosistemi Composer, Node.js, Webpack, Vite ve sayısız araç zinciriyle çevrili. Bunlar büyük ekipler için değerli; ama küçük projeler, kişisel siteler ve shared hosting kullanıcıları için gereksiz karmaşıklık yaratıyor.

Shared hosting yaşıyor

Dünyadaki web sitelerinin büyük çoğunluğu hala shared hosting'de. cPanel, Apache, PHP — bu üçlü hala web'in belkemiği. DizgePHP bu gerçeği kabul eder ve ona göre tasarlanmıştır:

Tek bir Git checkout veya ZIP indirme ile kurulum
SQLite varsayılan veritabanı — ayrı bir DB sunucusu gerekmez
Cron ile job queue — supervisor veya systemd gerekmez
PHP'nin mail() fonksiyonu ile e-posta — SMTP sunucusu gerekmez

AI-first tasarım

DizgePHP, LLM'lerin ve kod ajanlarının kolayca anlayabileceği şekilde tasarlanmıştır:

bin/dizge inspect --json ile tam bağlam dışa aktarımı
Açık (explicit) rotalar, container binding'leri — reflection veya autowiring yok
Her kararın bir ADR (Architecture Decision Record) kaydı var
Her güvenlik katmanının bir threat model'i var

ADR kültürü

Her mimari karar docs/adr/ altında kayıtlıdır. Bu, framework'ün neden böyle çalıştığını anlamak isteyen herkes için şeffaf bir geçmiş sağlar. Kararlar sürpriz değil, belgeli ve gerekçelidir.

Önce güvenlik

DizgePHP'te güvenlik sonradan eklenen bir katman değil, çekirdeğin bir parçasıdır:

CSRF koruması tüm state-changing rotalarda otomatik
Yetkilendirme (Gate) deny-by-default — tanımlanmayan yetki reddedilir
Query builder tüm değerleri parametrize eder — SQL injection kapısı yok
auth, data, api, bridge, media, operations — her modül için threat model

CKCSS + DevinimJS

DizgePHP yalnız değil. Aynı build-free felsefeyle yazılmış iki kardeş proje ile çalışır:

CKCSS — İznik çinisi renk paleti, Aleo tipografi, karanlık mod. CSS değişkenleri ile temalandırılabilir.
DevinimJS — Vanilla JS custom element'ler. Build-free, class API, bridge protokolü ile sunucu-client düzeltme.

Üçü birlikte, modern web'in tüm katmanlarını build-free olarak kapsar.